क्यान्सरविरोधी

डेविड सर्भान-श्रेइबर एक फ्रान्सेली न्यूरोसाइकेट्रिक डाक्टर र अनुसन्धानकर्ता हुन्। घातक मस्तिष्क ट्युमरको लागि दुई पटक उपचार गरिसकेपछि, डेविड क्यान्सरको रोकथाम र उपचारका लागि एकीकृत चिकित्सा दृष्टिकोणमा एक अग्रणी व्यक्तित्व बने। उनले सेमिनार, व्याख्यान, पुस्तक, ब्लग र अडियोबुकहरू मार्फत आफ्नो ज्ञानलाई लोकप्रिय बनाए। जुलाई २४, २०११ मा, निदान भएको लगभग २० वर्षपछि, उनको क्यान्सरका कारण मृत्यु भयो। (विकिपिडियाबाट स्रोत)

डेविड सर्भान-श्राइबरका सबै पुस्तकहरूको उद्देश्य क्यान्सरको जोखिम घटाउन सहयोग गर्नु हो; र यति मात्र होइन, ती पुस्तकहरूले मधुमेह, पार्किन्सन र अल्जाइमरजस्ता क्षयकारी रोगहरू तथा अन्य धेरै दीर्घकालीन रोगहरू रोक्नका लागि पनि मार्गदर्शन प्रदान गर्दछन्।

डेविड सर्भान-श्राइबरको कामलाई स्वस्थ जीवनशैली कायम राख्न मार्गदर्शकको रूपमा अन्वेषण गर्नु मूल्यवान् छ। तथापि, उनको सल्लाहले तपाईंको डाक्टर वा स्वास्थ्य सेवा प्रदायकले दिने व्यक्तिगत मार्गदर्शनलाई कहिल्यै प्रतिस्थापन गर्नु हुँदैन भन्ने कुरा सम्झनु अत्यावश्यक छ।

तल संक्षेपमा प्रस्तुत गरिएका मुख्य दिशानिर्देशहरू उनका पुस्तक “The Body Loves the Truth“ (फ्रान्सेली: “Notre corps aime la vérité”) बाट लिइएका हुन्। यो सामग्री मूल फ्रान्सेलीमा Psychologies वेबसाइटमा (लिङ्क) र अंग्रेजी अनुवादमा Healing Journeys मार्फत (लिङ्क) पनि उपलब्ध छ।

डेभिड सर्भान-श्राइबरको उद्धरण

मलाई प्रायः सोधिन्छ कि स्वस्थ बानीहरूलाई केही सरल र सजिलै सम्झन सकिने नियमहरूमा संक्षेप गर्न सकिन्छ कि सकिँदैन। मैले विगत बीस वर्षदेखि एकीकृत चिकित्सा अभ्यास गर्दै यस क्षेत्रमा सिकेका सबै कुरालाई एकै ठाउँमा ल्याउने प्रयास गरेको छु। यसको परिणाम बीसवटा सल्लाहहरू हुन्। मलाई थाहा छ यी मेरो लागि काम गर्छन्, र म आशा गर्छु कि यीले तपाईंलाई पनि खुशी ल्याउनेछन्!

खाद्य दिशानिर्देशहरू

रिट्रोमा जानुहोस्:

तपाईंको मुख्य भोजन ८० प्रतिशत तरकारी र २० प्रतिशत जनावरको प्रोटीन हुनुपर्छ, जस्तै पहिलेका दिनहरूमा हुन्थ्यो। क्वार्टर-पाउन्डरको विपरीत विकल्प रोज्नुहोस्, जसमा केवल एक पात आइसबर्ग लेटस र एक फिक्का टमाटरको टुक्रा मात्र हुन्छ। मासु स्वादका लागि सीमित मात्रामा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ, जस्तै पहिले यो दुर्लभ हुन्थ्यो, र यो भोजनको मुख्य केन्द्रबिन्दु हुनुहुँदैन।

आफ्नो तरकारीहरू मिलाएर मिलाउनुहोस्:

एक पटकको खानाबाट अर्को पटकको खानामा खाने तरकारीहरू फरक–फरक राख्नुहोस्, वा तिनीहरूलाई सँगै मिसाउनुहोस् – ब्रोकोली क्यान्सरविरुद्ध प्रभावकारी खानेकुरा हो, र टमाटरको सस, प्याज वा लसुनसँग मिसाउँदा अझ बढी प्रभावकारी हुन्छ। खाना पकाउँदा सबै परिकारमा प्याज, लसुन वा लीक थप्ने बानी बसाल्नुहोस्।

जैविक रोज्नुहोस्:

सम्भव भएसम्म जैविक खाना छान्नुहोस्, तर याद राख्नुहोस् कि कीटनाशकको सम्पर्कमा आएको ब्रोकोली नखानेभन्दा कीटनाशक लागेको ब्रोकोली खानु नै राम्रो हो (यो कुरा अन्य कुनै पनि क्यान्सरविरोधी तरकारीमा पनि लागू हुन्छ)।

यसलाई मसलेदार बनाउनुहोस्:

पकाउँदा बेसार (कालो मरिचसँग) हाल्नुहोस् (सलाद ड्रेसिङमा स्वादिष्ट!). यो पहेँलो मसला सबैभन्दा शक्तिशाली प्राकृतिक सूजनरोधी एजेन्ट हो।

आलु छोड्नुहोस्:

आलुले रक्तमा चिनीको मात्रा बढाउँछ, जसले सूजन र क्यान्सरको वृद्धिलाई पोषण दिन सक्छ। यसमा कीटनाशक अवशेष उच्च मात्रामा पाइन्छ (यतिसम्म कि म चिन्ने अधिकांश आलु किसानहरू आफ्नै उब्जाएको आलु खाँदैनन्)।

जाऊ माछा मार्न:

सातामा दुई–तीन पटक माछा खानुहोस् – सार्डिन, म्याकरेल र एन्चोभीमा टुनाजस्ता ठूला माछाभन्दा कम पारो र पीसीबी हुन्छ। स्वोर्डफिश र शार्कबाट बच्नुहोस्, किनकि एफडीएले गर्भवती महिलाहरूले यी नखानु भनी सल्लाह दिन्छ, यीमा प्रदूषकहरूको उच्च सांद्रता हुन्छ।

याद राख्नुहोस्, सबै अण्डाहरू समान हुँदैनन्:

केवल ओमेगा-३ अण्डा छान्नुहोस्, वा पहेँलो भाग नखानुहोस्। कुखुराहरूलाई अहिले प्रायः मकै र सोयाबीन खुवाइन्छ, र तिनीहरूको अण्डामा कोष वृद्धि नियन्त्रण गर्ने ओमेगा-३ भन्दा २० गुणा बढी सूजन-प्रवर्धक ओमेगा-६ बोसो अम्लहरू हुन्छन्।

आफ्नो तेल बदल्नुहोस्:

खाना पकाउन र सलाद ड्रेसिङका लागि केवल जैतुन र क्यानोला तेल¹ मात्र प्रयोग गर्नुहोस्। आफ्नो भान्साका क्याबिनेटहरू जाँच्नुहोस् र सोयाबीन, मकै र सूर्यमुखी तेलहरू फ्याँक्नुहोस्। (र होइन, तपाईं ती छिमेकी वा आफन्तलाई दिन सक्नुहुन्न… ती ओमेगा-६ फ्याटी एसिडले अत्यधिक धनी छन्!)

आफ्नो खानामा भूमध्यसागरीय जडीबुटीहरू थप्न नबिर्सनुहोस्:

थाइम, ओरेगानो, तुलसी, रोजमेरी, मारजोराम, पुदिना आदि। यीले स्वाद मात्र थप्दैनन्, क्यान्सर कोषहरूको वृद्धि कम गर्न पनि मद्दत गर्छन्।

भन्नुहोस् “खैरो सुन्दर छ”:

अन्नहरूलाई पूरा र मिश्रित रूपमा खाउनुहोस् (गहुँलाई ओट्स, जौ, स्पेल्ट, अलसी आदि सँग) र सम्भव भएसम्म जैविक पूरा अन्नलाई प्राथमिकता दिनुहोस् किनकि कीटनाशकहरू पूरा अन्नमा जम्मा हुने गर्छन्। परिष्कृत सेतो पिठो (ब्यागल, मफिन, स्यान्डविच ब्रेड, बन आदिमा प्रयोग हुने) सकेसम्म टाढा राख्नुहोस् र सेतो पास्ता मात्र अल डेन्टे (हल्का कडा) खाउनुहोस्।

मिठाइलाई फलफूलमा सीमित राख्नुहोस्:

मिठासयुक्त सोडा र फलफूलको रसबाट बच्दै, धेरैजसो भोजनपछि मिठाई छोड्ने वा त्यसको सट्टा फलफूल (विशेष गरी गुठ्लीयुक्त फल र बेरी) खाने गरेर चिनीको सेवन घटाउनुहोस्। लेबलहरू ध्यानपूर्वक पढ्नुहोस् र पहिलो तीन सामग्रीमा कुनै पनि प्रकारको चिनी (ब्राउन सुगर, मकैको सिरप आदि) समावेश भएका उत्पादनहरूबाट टाढा रहनुहोस्। यदि तपाईंको मिठाई खाने चाहना अडिग छ भने, ७०% भन्दा बढी कोको भएको डार्क चकलेटका केही टुक्राहरू प्रयास गर्नुहोस्।

हरियो बनौं:

कफी वा कालो चियाको सट्टामा दैनिक तीन कप हरियो चिया पिउनुहोस्। यदि यसले तपाईंलाई धेरै उत्तेजित बनाउँछ भने क्याफिन हटाइएको हरियो चिया प्रयोग गर्नुहोस्। नियमित रूपमा हरियो चिया पिउँदा क्यान्सर विकास हुने जोखिममा उल्लेखनीय कमी आएको पाइएको छ।

अपवादहरूका लागि ठाउँ बनाउनुहोस्:

महत्त्वपूर्ण कुरा तपाईंले दैनिक रूपमा के गर्नुहुन्छ भन्ने हो, कहिलेकाहीँको विशेष व्यवहार होइन।

दिशानिर्देशहरू (खानासँग सम्बन्धित होइन)

शारीरिक गतिविधि गर्नुहोस्:

व्यायामका लागि समय निकाल्नुहोस्, चाहे हिँड्न होस्, नाच्न होस् वा दौडन। हप्तामा कम्तीमा पाँच दिन ३० मिनेट शारीरिक गतिविधि गर्ने लक्ष्य राख्नुहोस्। यो कार्यालय वा किराना पसलसम्मको केही भाग हिँडेर जान जति सजिलो पनि हुन सक्छ। कुकुर प्रायः व्यायाम साथीभन्दा हिँड्नका लागि राम्रो साथी हुन्छ। आफूलाई मन पर्ने गतिविधि छान्नुहोस्; रमाइलो हुँदा तपाईं यसलाई निरन्तरता दिने सम्भावना बढी हुन्छ।

घामलाई भित्र पस्न दिनुहोस्:

दैनिक रूपमा कम्तीमा २० मिनेट (छाती, हात र खुट्टा) सनस्क्रिनबिना घाममा बस्ने प्रयास गर्नुहोस्, विशेष गरी गर्मीमा मध्यान्हमा (तर घामले डढ्नबाट बच्नुहोस्!)। यसले तपाईंको शरीरमा भिटामिन डी को प्राकृतिक उत्पादन बढाउँछ। वैकल्पिक रूपमा: आफ्नो डाक्टरसँग भिटामिन डी३ सप्लिमेन्ट लिने विकल्पबारे छलफल गर्नुहोस्।

खराब रसायनहरू हटाउनुहोस्:

सामान्य घरेलु प्रदूषकहरूसँगको सम्पर्कबाट बच्नुहोस्। तपाईंले ड्राइ-क्लिनिङ गरेको कपडा भण्डारण गर्नु वा लगाउनुअघि दुई घण्टा हावामा राख्नुहोस्; जैविक सफाइका उत्पादनहरू प्रयोग गर्नुहोस् (वा पन्जा लगाउनुहोस्); कडा प्लास्टिकमा तरल पदार्थ वा खाना नताप्नुहोस्; प्याराबेन र फ्थालेट्स भएका सौन्दर्य प्रसाधनहरूबाट बच्नुहोस्; आफ्नो घर वा बगैंचामा रासायनिक कीटनाशकहरू प्रयोग नगर्नुहोस्; खरोंचिएका टेफ्लोन प्यानहरू बदल्नुहोस्; यदि तपाईं प्रदूषित क्षेत्रमा बस्नुहुन्छ भने आफ्नो धाराको पानी फिल्टर गर्नुहोस् (वा बोतलको पानी प्रयोग गर्नुहोस्); तपाईंको सेल फोन अन भएको बेला आफू नजिक नराख्नुहोस्।

सम्पर्कमा आउनुहोस् (र कसैलाई छुनुहोस्!):

तनावपूर्ण समयमा, चाहे इन्टरनेटमार्फत नै किन नहोस्, कम्तीमा दुई जना साथीसँग सहयोग (व्यवस्थापकीय र भावनात्मक) माग्न सम्पर्क गर्नुहोस्। तर यदि तिनीहरू नजिकै छन् भने, पक्कै पनि बारम्बार अँगालो हाल्नुहोस्!

श्वास लिन नबिर्सनुहोस्:

तनाव महसुस हुन थालेपछि मनको भार हल्का गर्न एउटा आधारभूत श्वासप्रश्वास विश्राम प्रविधि सिक्नुहोस्।

खुशीलाई बगैंचाजस्तै पाल्नुहोस्:

धेरैजसो दिनमा आफूले मन पराउने कुनै एक काम गर्न नबिर्सनुहोस् (यसमा धेरै समय लाग्दैन!)।

संलग्न हुनुहोस्:

तपाईंले आफ्नो स्थानीय समुदायलाई कसरी उत्तम रूपमा केही फिर्ता दिन सक्नुहुन्छ पत्ता लगाउनुहोस्, र त्यसपछि दिनुहोस्।

मेरो आफ्नै अनुभवबाट थप विवरणहरू

डेविड सर्भान-श्रेइबरको सल्लाह केही वर्षसम्म लागू गरेपछि मैले स्वस्थ जीवनशैलीसम्बन्धी विषयमा प्रकाशित हुने पुस्तकहरूको संख्या बढ्दै गएको देखेको छु। यो बढ्दो प्रवृत्तिलाई कहिलेकाहीँ ‘स्वास्थ्य ज्ञान लोकतंत्रीकरण’ भनिन्छ, जुन शब्द जेसी इन्चाउस्पेले आफ्नो पुस्तक ‘ग्लुकोज रेभोलुसन‘मा उल्लेख गरेकी हुन्।

तल मैले केही व्यक्तिगत टिप्पणीहरू र प्रतिबिम्बहरू समावेश गरेको छु जुन म डेविड सर्भान-श्राइबरको कामसँगै उजागर गर्न वा थप्न चाहन्छु। यी केवल मेरा आफ्नै पढाइ र अनुभवमा आधारित साधारण अवलोकनहरू हुन्।

कृपया याद राख्नुहोस् कि म डाक्टर होइन। यो जानकारीमा मैले पुस्तकहरू र वेबसाइटहरूमा भेटेका केही अतिरिक्त विषयहरू समावेश छन् जुन अन्वेषण गर्न लायक हुन सक्छन्।
(www.HealthInYourPlanet.com का लोइक)

हाम्रो पोटासियमको स्तर हामीले निगरानी गर्नुपर्ने कुरा हो; (विशेष गरी यदि हामी डेविडका दिशानिर्देशहरू पालना गर्छौं भने।)

यसको अर्थ हो:

हाम्रो पोटासियम-समृद्ध खानेकुराहरूको सेवन बढाएर (जस्तै पालुङ्गो, सिमी, एभोकाडो, शकरकन्द, क्विनोआ, चकलेट, टमाटर र केरा) (Lien)

जब “निर्जलीकरण” (अत्यधिक सोडियम सेवन वा बढेको शारीरिक गतिविधिबाट हुने) सँग संयोजनमा

“प्रतिकूल स्वास्थ्य प्रभावहरू” निम्त्याउन सक्छ।

उच्च पोटासियम स्तर र निर्जलीकरणको संयोजनले सामान्य रक्त रसायनलाई अस्थिर बनाउन सक्छ, जसलाई कहिलेकाहीँ “विषाक्तता” भनिन्छ, र यसले टाउको दुखाइ जस्ता लक्षणहरू निम्त्याउन सक्छ र गम्भीर अवस्थामा स्ट्रोकसम्म पुर्‍याउन सक्छ। निर्जलीकरण र अत्यधिक नुन सेवन मृगौलाका लागि पनि हानिकारक हुने कुरा जानिन्छ। (लिङ्क)

यसबाट बच्नका लागि, आफूलाई राम्ररी हाइड्रेट गर्ने तरिका बुझ्नु महत्त्वपूर्ण छ।

मृगौलाहरूले रगतलाई निरन्तर छान्ने प्रक्रियामार्फत स्वाभाविक रूपमा पोटासियमको स्तर र समग्र रक्त रसायनलाई नियन्त्रण गर्छन्, जुन शरीरको pH सन्तुलन कायम राख्न अत्यावश्यक प्रक्रिया हो। जति बढी पानी पिउँछौं, मृगौलाहरूले त्यति राम्रोसँग काम गर्छन् र अतिरिक्त पोटासियम स्वाभाविक रूपमा मूत्रमार्फत बाहिर निस्कन्छ।

यो अर्को एउटा कारण हो कि पर्याप्त मात्रामा पानी पिउनु किन यति महत्त्वपूर्ण छ।

नियमित रूपमा तरल पदार्थ पिउँदा रगतको pH तटस्थ स्तरमा फर्काउन मद्दत गर्छ। यो न केवल पोटासियम व्यवस्थापनका लागि आवश्यक छ, तर नुन र चिनीजस्ता अन्य पोषक तत्वहरूको सन्तुलित स्तर कायम राख्न पनि महत्त्वपूर्ण छ।

यदि तपाईं चिया पिउनुहुन्न भने पनि, दैनिक रूपमा कम्तीमा पर्याप्त पानी पिउनु महत्त्वपूर्ण छ।

डाक्टरहरूले सामान्यतया औसत वयस्कले प्रतिदिन २–३ लिटर पानी पिउन सिफारिस गर्छन्। आहार र जीवनशैलीअनुसार, यो मात्रा नियमित शारीरिक गतिविधिमा संलग्न हुँदा उदाहरणका लागि ४ लिटरसम्म बढ्न सक्छ।

डेविड सर्भान-श्राइबरले दैनिक चिया पिउनुको महत्वमा जोड दिए, विशेष गरी हरियो चियामा, जसले यसको प्राकृतिक विषहरण गुणहरूका कारण जिगरको कार्यलाई समर्थन गर्न र क्यान्सरको जोखिम कम गर्न मद्दत गर्छ।

तर चियाले कहिलेकाहीँ केही व्यक्तिहरूमा निद्रा अव्यवस्थित हुन सक्छ वा रक्ताल्पता निम्त्याउन सक्छ। विकल्पका रूपमा, तपाईं डिक्याफिनेटेड चिया, जडीबुटीका पेय (साइड इफेक्ट हुन सक्ने पेयहरूसँग सावधानी अपनाउँदै) वा साधारण पानी रोज्न सक्नुहुन्छ।

यदि तपाईंलाई एनिमिया वा जडीबुटीका काढाबाट हुन सक्ने सम्भावित दुष्प्रभावबारे चिन्ता छ भने सधैं आफ्नो चिकित्सकसँग परामर्श लिनुहोस्, किनकि केही जडीबुटीहरूले उच्च मात्रामा प्रतिकूल प्रतिक्रियाहरू निम्त्याउन सक्छन्।

रूइबोस चिया (जसलाई रातो चिया पनि भनिन्छ) क्याफिनसम्बन्धी पार्श्वप्रभावबिना डिटक्सिफाइ गर्ने गुणका लागि परिचित छ। केही अध्ययनहरू अनुसार, सोही झाडीबाट टिपिएको हरियो रूइबोसमा हरियो चियामा पाइने डिटक्सिफाइ गर्ने यौगिकहरूको करिब आधा मात्र मात्रा हुन सक्छ, जसले यसलाई नरम विकल्प बनाउँछ, यद्यपि सम्भावित एनिमिया जोखिमका कारण सावधानी अपनाउन अझै सल्लाह दिइन्छ।

हाइड्रेशनको आवश्यकता तपाईंको आहारमा पनि निर्भर गर्दछ, जसमा कुनै खाद्य असहिष्णुता र तपाईंको नुन सेवन समावेश छन्। स्वस्थकर खानाले निद्रा र पाचन दुवैमा सुधार ल्याउन सक्छ, जसले स्वस्थ जीवनशैलीलाई समर्थन गर्छ र चियाको स्वाद लिन तपाईंको आनन्द बढाउँछ।

प्रकाश उपचार

डेविड सर्भान-श्राइबरले आफ्नो पुस्तक ‘हीलिङ विदाउट फ्रायड अर प्रोझ्याक’ (लिङ्क) मा प्रकाश उपचारबारे पनि चर्चा गरेका छन्, जसले मानसिक स्वास्थ्यमा यसको सकारात्मक प्रभावलाई उजागर गर्छ। उनले तनाव कम गर्न सहयोग पुर्‍याउन वेक-अप लाइट (क्लक लाइट भनेर पनि चिनिने) प्रयोग गर्दा हुने फाइदाहरू व्याख्या गरेका छन्। यस प्रकारको उपकरणले तपाईंलाई सहयोग गर्न सक्छ, जस्तै हामी कहिलेकाहीँ भन्छौं:

दिनको सुरुवात सही पाइलाबाट गर्न

घडीको प्रकाश

क्लक लाइट एउटा प्रकारको अलार्म घडी हो। तर घण्टी बजाउनुको सट्टा यसले बिहान बिस्तारै प्रकाशको तीव्रता बढाउँछ, सूर्योदयको अनुकरण गर्दै। हाम्रो शरीरले बन्द आँखाले पनि प्रकाश महसुस गर्न सक्ने भएकाले, यो बिस्तारै प्रकाशमा ल्याउने प्रक्रियाले हामीलाई अझ कोमल र प्राकृतिक रूपमा ब्यूँझन मद्दत गर्छ। यसले बिहानको ऊर्जा स्तर बढाउन पनि आश्चर्यजनक रूपमा प्रभावकारी हुन सक्छ।

यस प्रकारको उपकरणले तनाव कम गर्न पनि मद्दत गर्न सक्छ, र यदि तपाईंले एउटा प्रयोग गर्नुभयो भने, तपाईंले छिट्टै यसको फाइदा महसुस गर्न सक्नुहुन्छ।

क्लक लाइटहरूले बिहान सबेरै प्रकाशको सम्पर्कमार्फत प्राकृतिक भिटामिन डी उत्पादनलाई समेत समर्थन गर्न सक्छन् (लिङ्क)। यस सन्दर्भमा अर्को उपयोगी उपकरण S.A.D. लाइट हो।

एसएडी लाइट (मौसमी, प्रभाव, मनोदशा विकार)

डेविड सर्भान-श्राइबरले जोड दिए कि प्रकाश उपचार सत्रहरू अवसादसँग लड्न अत्यन्त प्रभावकारी उपाय हुन सक्छन्। यसमा मौसमी भावनात्मक विकार (S.A.D.) को उपचार पनि समावेश छ, जुन दिनको प्रकाश सीमित हुने जाडो महिनाहरूमा प्रायः देखा पर्छ।

प्रत्येक बिहान २० मिनेट हल्का थेरापी गर्दा शरीरलाई प्राकृतिक रूपमा भिटामिन डी उत्पादनमा सहयोग पुग्छ; घडी बत्ती प्रयोग गर्नुभन्दा पनि बढी प्रभावकारी रूपमा। यसले प्रतिरक्षा प्रणाली, पाचन, मनोदशा र समग्र ऊर्जा स्तरलाई समर्थन गर्छ।

• महत्त्वपूर्ण नोट: प्रकाश उपचारले निर्धारित गरिएको भिटामिन डी पूरकहरूको विकल्प बन्नु हुँदैन। यद्यपि यसले भिटामिन डीको स्तरमा योगदान पुर्‍याउन सक्छ, यो चिकित्सकीय सल्लाहको विकल्प होइन। सधैं आफ्नो चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।
• थप टिप्पणी: HealthInYourPlanet.com मा हामी विशेष गरी प्रकाश उपचार र S.A.D. बत्तीहरूको कुरा गर्छौं, तर UV प्रकाशको होइन। UV प्रकाश फरक तरंगदैर्ध्य र तीव्रतामा काम गर्छ र यसले छाला क्यान्सरको जोखिम बढाउन सक्छ। कृपया यस महत्वपूर्ण भिन्नताप्रति सचेत रहनुहोस्।

आन्द्रा पारगमन

हाम्रो पाचन प्रक्रिया र आन्द्रामा खानाको यात्रा समग्र स्वास्थ्यका लागि अत्यावश्यक छन् र हामीले सोचेभन्दा बढी तनाव कम गर्न मद्दत गर्न सक्छन्।

जुलिया एन्डर्सले आफ्नो पुस्तक ‘गट’ (लिङ्क) मा औंल्याएअनुसार, यदि तपाईं दिनमा एकपटक शौचालय जानुहुन्छ भने, तपाईंले कोलोन क्यान्सरजस्ता धेरै आन्द्रासम्बन्धी रोगहरूबाट बच्न सक्नुहुन्छ।

आन्द्राको पारगमन र ब्याक्टेरिया विविधताले हाम्रो मनोदशामा ठूलो प्रभाव पार्छ। आन्द्रालाई यसको विशाल स्नायुजाल र हाम्रो कल्याणमा यसको बलियो प्रभावका कारण प्रायः हाम्रो ‘दोस्रो मस्तिष्क‘ भनिन्छ। वास्तवमा, हामीले के खाएका छौं भन्ने आधारमा हाम्रो मनोदशा केही दिनसम्म प्रभावित हुन सक्छ।

आन्द्राका ब्याक्टेरियाले कसरी काम गर्छन् भन्ने कुरा बुझ्दा हामीलाई हाम्रो व्यक्तिगत सन्दर्भ र पारिवारिक आवश्यकताहरू अनुरूप राम्रो आहारसम्बन्धी निर्णयहरू लिन मद्दत पुग्न सक्छ।

हो; पाद फाल्नु प्राकृतिक प्रक्रिया हो। समय–समयमा अलिकति हावा फाल्नुमा केही गलत छैन।

जुलियाको पुस्तकले स्वस्थ आन्द्राका ब्याक्टेरिया कायम राख्नुको महत्त्व पनि व्याख्या गर्छ। यद्यपि पुस्तक केही प्राविधिक छ, यसले आन्द्राको माइक्रोबायोमको जटिलता र संलग्न ब्याक्टेरियाहरूको आश्चर्यजनक संख्याबारे स्पष्ट अन्तरदृष्टि प्रदान गर्छ। यसले हामीलाई एउटा मुख्य सिद्धान्त सम्झाउँछ:

महत्त्वपूर्ण कुरा तपाईंले दैनिक रूपमा के गर्नुहुन्छ भन्ने हो, कहिलेकाहीँको विशेष व्यवहार होइन।

हरेक भोजनमा तरकारीहरू समावेश गर्ने प्रयास गर्नुहोस्।

पोषक सल्लाह र भोजन सुझावहरू तलको (लिङ्क) मा पाउन सकिन्छ। तपाईं अर्को (लिङ्क) मार्फत पनि मेनु विचारहरू अन्वेषण गर्न सक्नुहुन्छ, जसले सन्तुलित आहारलाई समर्थन गर्दै एक साधारण हप्ताका लागि तयार गरिएका भोजनका उदाहरणहरू प्रदान गर्दछ।

थप उपयोगी सुझावहरू जीन-मारी बुरेको पुस्तकमा पाउन सकिन्छ, विशेष गरी यदि तपाईंको हालको खाने बानीमा धेरै दोहोरिने कुराहरू छन् भने। एक प्रभावकारी रणनीति भनेको दुई हप्ताको घुम्ती मेनु पहिले नै योजना बनाउनु हो।

उदाहरणका लागि, विशिष्ट दिनहरूमा विशिष्ट भोजन तोक्नुहोस्; जस्तै प्रत्येक दुई हप्तामा शनिबारको दिउँसोको खानाको रूपमा चिकेन बास्क्वेस; यसले तपाईंलाई आफ्नो भोजन योजना राम्रोसँग संरचना गर्न मद्दत गर्छ। यस दृष्टिकोणले तपाईंलाई विविध र सन्तुलित भोजन तयार गर्न अनुमति दिन्छ, साथै नियमितताको भावना कायम राख्छ। यो तपाईंको आहारलाई अझ प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापन गर्ने व्यावहारिक सुझाव हो।

क्यान्सर रिसर्च युकेबाट स्वस्थ सन्तुलित भोजन

प्रत्येक भोजनका लागि तीन खाद्य उत्पादन वर्गहरू तयार गर्दै

• ५०% तरकारीहरू: विभिन्न प्रकारका तरकारीहरू मिसाउनु उत्कृष्ट विचार हो; विशेष गरी पालुङ्गो, ब्रोकोली, हरियो सिमी र अन्य हरियो तरकारीहरूको प्रशस्त मात्रा समावेश गर्दा।
• २५% प्रोटिन टिप्पणी: शाकाहारी प्रोटिनहरू सामान्यतया पशुजन्य प्रोटिनहरूको तुलनामा कम सजिलै अवशोषित हुन्छन्। विशेष गरी यदि तपाईं आफ्नो शारीरिक गतिविधि बढाउँदै हुनुहुन्छ भने यसलाई ध्यानमा राख्नुहोस्।
• २५% अन्न र कार्बोहाइड्रेटहरू प्रत्येक भोजनमा पालैपालो गर्न सकिन्छ; उदाहरणका लागि: गहुँ, चामल, आलु, दाल, क्विनोआ, बकवीट आदि। थप जानकारी यस (लिङ्क) मा उपलब्ध छ।

आफ्नो थालमा अन्न समावेश गर्न नबिर्सनुहोस्। केही संस्कृतिमा यो अनौठो लाग्न सक्छ, तर यसलाई अपनाउँदा तपाईंको समग्र स्वास्थ्य अनुभूतिमा उल्लेखनीय सुधार आउन सक्छ। अन्नले विभिन्न प्रकारका भिटामिनहरू प्रदान गर्छ र पाचन (आन्द्रा पारगमन), कलेजोको कार्य, पोषक तत्व अवशोषण, र स्वस्थ तौल व्यवस्थापनमा सहयोगी हुने कुरा प्रमाणित छ।

उदाहरणका लागि, दालहरू भिटामिन बीले धनी हुन्छन्। हप्तामा दुई पटक दाल खाने गर्दा छिट्टै नै उल्लेखनीय स्वास्थ्य लाभहरू प्राप्त हुन सक्छन्।

खाद्य असहिष्णुता

खाद्य असहिष्णुता कहिलेकाहीँ विशिष्ट प्रकारका खानेकुरासँग सम्बन्धित हुन्छन्, जसले आन्द्रालाई चिढ्याउन सक्छ। यसमा केही प्रशोधित वा तयार पारिएका भोजनहरू समावेश हुन सक्छन्, जसमा असहिष्णुता उत्पन्न गर्ने तत्वहरू हुन्छन्।

असहिष्णुताको जोखिम बोकेका खानेकुरा प्रायः एलर्जी प्रतिक्रियासँग सम्बन्धित खानेकुरासँगै हुन्छन्। सम्भावित एलर्जेनहरू सामान्यतया प्याकेज गरिएका खाद्य उत्पादनहरूको सामग्री सूचीमा बोल्डमा हाइलाइट गरिएका हुन्छन्।

(खाद्य असहिष्णुता व्यवस्थापन गर्न गाह्रो हुन सक्छ। हामी सम्पूर्ण खाद्य समूह नै हटाउन मन लाग्न सक्छ, तर उचित मार्गदर्शन बिना यसो गर्दा विविधता घट्न सक्छ र हाम्रो भोजनको पोषण सन्तुलन बिग्रन सक्छ।)

लिकी गट सिन्ड्रोम

पहिले उल्लेख गरिएझैं, प्रोबायोटिक्स, प्रिबायोटिक्स (लिङ्क), तेलयुक्त माछा, राप्सीड तेल; वा कद्दू, अलसी र चियाको बीउ पनि ओमेगा-३ सामग्रीका लागि प्रख्यात छन्; यीले आन्द्राको भित्री अवरोध (म्युक्स) पुनर्निर्माण गर्न मद्दत गर्छन्, जसले प्राकृतिक रक्षाको रूपमा काम गर्छ।

केही मानिसहरूले कहिलेकाहीँ सामान्य टाउको दुखाइ वा अस्पष्ट असजिलोपनको रिपोर्ट गर्छन्, जुन कहिलेकाहीँ आहार वा व्यक्तिगत खाद्य सहनशीलतासँग सम्बन्धित हुन सक्छ।

यो प्रायः केही ठीक नभएको सङ्केत हो, र सम्भावित ट्रिगरहरू पत्ता लगाउन हालैका भोजनहरू समीक्षा गर्नु लाभदायक हुन सक्छ।

यदि तपाईंलाई कुनै विशेष खानाले तपाईंलाई असर गरिरहेको हुनसक्ने शंका छ, तर निश्चित हुनुहुन्न भने, यसलाई परीक्षण गर्ने एउटा तरिका यो सरल विधि अपनाउनु हो:

• एक हप्तासम्म आफ्नो आहारमा यो खाना समावेश गर्नुहोस्।
• अर्को हप्ता यसलाई पूर्ण रूपमा हटाउनुहोस्।
• यसलाई तेस्रो हप्तामा फेरि पुनःपरिचय गराउनुहोस्।

यो प्रक्रियाले तपाईंलाई कुन खानेकुराले समस्या निम्त्याइरहेको हुन सक्छ भनेर राम्रोसँग बुझ्न मद्दत गर्न सक्छ र तपाईंको शरीरको प्रतिक्रियालाई अझ प्रभावकारी रूपमा अनुगमन गर्न अनुमति दिन्छ।

उदाहरणका लागि, दुग्धजन्य पदार्थहरूमा ल्याक्टोज हुन्छ, जुन एक सामान्य खाद्य असहिष्णुता उत्प्रेरक हो। ल्याक्टोज उत्पादनअनुसार फरक मात्रामा पाइन्छ; दूधमा चीजभन्दा बढी ल्याक्टोज हुन्छ, तर चीज बढी सघन भएकाले पनि यसलाई मध्यम मात्रामा मात्र सेवन गर्नुपर्छ। (दुग्धजन्य पदार्थहरू सामान्यतया दैनिक रूपमा सिफारिस गरिन्छ, तर थोरै मात्र मात्रामा।)

यो पनि ध्यान दिन लायक छ कि बिहान चीज वा घिउ खाँदा शरीरको प्राकृतिक मर्मत प्रक्रियालाई सहयोग पुग्न सक्छ। पशुजन्य बोसोहरू शरीरले राम्ररी अवशोषण गर्छ र आन्द्राको आवरण पुनर्निर्माणमा मद्दत गर्न सक्छ। (घिउले मस्तिष्कमा सिन्याप्टिक कार्यलाई पनि समर्थन गर्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।)

चिया पिउँदा कलेजोको कार्य र पाचनमा सहयोग पुग्छ, तर यसले एनिमिया र निद्रासम्बन्धी समस्याजस्ता पार्श्वप्रभाव पनि निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले आफ्नो आहारमा पालुङ्गो, ब्रोकोली वा बन्दाजस्ता फलामयुक्त खानेकुरा समावेश गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। (NASH आहार पनि हेर्नुहोस्।) प्रतिबन्धात्मक आहारहरूसँग सतर्क रहनुहोस्, किनकि यसले यो-यो डाइटिङको जोखिम बढाउन सक्छ।

आन्द्राले भिटामिनहरू कसरी अवशोषण गर्छ भन्ने कुरा पनि बुझ्नु उपयोगी हुन्छ। उदाहरणका लागि, क्याल्सियम र फलामले एकअर्काको अवशोषणमा बाधा पुर्‍याउन सक्छन्, भने केही भिटामिनहरू, जस्तै भिटामिन सीले, फलामजस्ता अन्य पोषक तत्वहरूको अवशोषण बढाउँछन्। जे भए पनि, सबै आवश्यक पोषक तत्वहरूको उपयुक्त मात्रा कायम राख्नु अत्यावश्यक छ।

सबै अवस्थामा आफ्नो डाक्टरसँग कुरा गर्न हिचकिचाउनु हुँदैन। साना वा कहिलेकाहीँ देखिने लक्षणहरू पनि खाद्य असहिष्णुता वा गम्भीर स्वास्थ्य अवस्थाको संकेत हुन सक्छन्।

परिस्थितिअनुसार, यदि तपाईंलाई कुनै प्रतिक्रियाको शंका लागेमा, आफ्नो डाक्टरलाई प्रतिक्रिया दिनु वा तपाईंले खाना खाएको रेस्टुरेन्ट वा प्रतिष्ठानलाई प्रतिक्रिया दिनु पनि बुद्धिमानी हुन्छ।

खाद्य पूरकहरूसँग सावधान रहनुहोस्

सधैं तपाईंको डाक्टर, फार्मासिस्ट वा प्याकेजिङमा दिइएका निर्देशनहरू पालना गर्नुहोस्। भिटामिन र पूरकहरू बिना प्रेस्क्रिप्सन बिक्री भए पनि कुनै पनि पूरक सेवन सुरु गर्नु अघि स्वास्थ्यकर्मीसँग परामर्श गर्नु नै उत्तम हुन्छ।

ईएमडीआर

EMDR (आँखाको चालद्वारा संवेदनशून्यता र पुनःप्रक्रिया) डेविड सर्भान-श्रेइबरले सिफारिस गरेको एक उपचारात्मक प्रविधि हो। यसमा निर्देशित आँखाको चाल समावेश हुन्छ र प्रायः आघात र तनावको उपचारका लागि प्रयोग गरिन्छ, जसलाई सामान्यतया संवेदनशून्यता र पुनःप्रक्रिया भनिन्छ।

यद्यपि, हालैको मार्गदर्शन, जस्तै ConsoGlobe वेबसाइट (लिङ्क) बाट प्राप्त अद्यावधिकहरूले संकेत गर्छन् कि EMDR मा केही सीमितताहरू हुन सक्छन् र केही अवस्थामा सम्भावित रूपमा असुरक्षित हुन सक्छ।

डेविडका पुस्तकहरूले EMDR सँग आशाजनक परिणामहरू देखाए पनि, यो अपेक्षाकृत नयाँ दृष्टिकोण नै हो। थप रूपमा, प्रयोगशालामा कडाइका साथ परीक्षण गर्दा यस प्रविधिमा चुनौतीहरू देखा पर्छन्। त्यसैले यसलाई सावधानीपूर्वक अपनाउनु उचित हुन्छ। आगामी वर्षहरूमा थप अनुसन्धान हुने अपेक्षा गरिएको छ।

EMDR उत्साहजनक समाचार हुन सक्छ, तर यसलाई उपचार विकल्पको रूपमा अपनाउनु अघि आफ्नो डाक्टरसँग परामर्श गरी उनको सल्लाह लिनु महत्वपूर्ण छ।

तपाईं कहिले जोखिममा हुन सक्नुहुन्छ भन्ने थाहा पाउनुहोस्

हाम्रो स्वास्थ्यको हेरचाह गर्नु समग्र कल्याण कायम राख्न अत्यावश्यक छ। तर केही अवस्थामा हामीले तुरुन्तै खतरा महसुस नगर्न सक्छौं वा जोखिमलाई कम आँकलन गर्न सक्छौं। तपाईंको वरिपरिका मानिसहरूको स्वास्थ्य र तपाईंको आफ्नै स्वास्थ्य सधैं पहिलो प्राथमिकता हुनुपर्छ।

यदि तपाईंले अचानक खतरा महसुस गर्नुभयो भने, प्रायः त्यहाँबाट टाढा जानु र स्थानीय अधिकारीहरूलाई सम्पर्क गर्नु नै उत्तम हुन्छ। छिटो र जिम्मेवारपूर्वक कार्य गर्दा अनावश्यक स्वास्थ्य वा सुरक्षा जोखिमहरूबाट बच्न सकिन्छ।

सधैं सम्झनुहोस्:

तपाईं एक्लै हुनुहुन्न। कठिन समयमा पनि सहयोग प्रायः तपाईंले सोचेभन्दा नजिकै हुन्छ। सरकारी सेवाहरू, परोपकारी संस्थाहरू र सामाजिक कार्यकर्ताहरू सबै तपाईंलाई जीवनका चुनौतीहरू सामना गर्न मद्दत गर्नका लागि उपलब्ध छन्।

र साथै:

जे भए पनि, तपाईंको स्वास्थ्य नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो।

सचेतना

यदि तपाईंलाई माइन्डफुलनेस अभ्यास गर्न मनपर्छ भने, तपाईंले निम्न (लिङ्क) मा केही सहयोग पाउन सक्नुहुन्छ।

दिन अनुसार चिनीको सेवन

डेविडले आफ्नो पुस्तकमा चिनीसँग सम्बन्धित समस्याहरू र क्यान्सर जोखिमसँगको यसको सम्बन्ध उल्लेख गरेका छन्; क्यान्सर मात्र होइन, मधुमेह, यो-यो डाइटिङ प्रभाव र मोटोपना जस्ता अन्य अवस्थाहरू पनि।

डेविड सर्भान-श्राइबरले सकेसम्म चिनीबाट टाढा रहन सिफारिस गर्छन् किनकि “चिनीले अझ बढी चिनीको माग गर्छ,” विशेष गरी जब यो परिष्कृत चिनी भएका अत्यधिक प्रशोधित खानेकुरामा पाइन्छ।

फलफूलमा पनि चिनी (फ्रुक्टोज) हुन्छ, तर तिनीहरू भिटामिनले भरिपूर्ण र स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छन्। दिनमा पाँचवटा फलफूल खाने लक्ष्य कायम राख्नु महत्त्वपूर्ण छ, तर तरकारीको अनुपात फलफूलभन्दा बढी हुनु उत्तम हुन्छ। उदाहरणका लागि, प्रतिदिन तीन भाग तरकारी र दुई भाग फलफूल खाने सिफारिस गरिन्छ। केही सल्लाहले कुल उपभोग बढाउन सुझाव दिन्छ, विशेष गरी तरकारीमा बढी जोड दिन। (लिङ्क)

डा. फ्रेडेरिक साल्डम्यान र केही स्वास्थ्य संस्थाहरूका अनुसार, थपिएको वा प्रशोधित चिनीको दैनिक अधिकतम सिफारिस गरिएको मात्रा छ, जुन पार गर्नु हुँदैन; उदाहरणका लागि क्यानाडामा प्रतिदिन २५ ग्राम। यो सीमा देशअनुसार फरक–फरक सार्वजनिक स्वास्थ्य दिशानिर्देशहरूमा आधारित हुन्छ।

यो सीमा त्यो बिन्दुलाई जनाउँछ जहाँ क्यान्सर र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरू विकास हुने जोखिम बढ्न थाल्छ।

डेभिड सर्भान-श्राइबरले प्रशोधित चिनी पूर्ण रूपमा हटाउन सल्लाह दिन्छन्।

एक महत्वपूर्ण कुरा बुझ्नुपर्ने भनेको हामीले के खान्छौं भन्ने कुरामा सचेत रहनुपर्छ, किनकि चिनी; नुन जस्तै; लगभग सबै ठाउँमा पाइन्छ। उदाहरणका लागि, हरियो सिमीको डब्बामा समेत चिनी थपिन सक्छ, जसले तपाईंले थाहा नपाईकनै तपाईंको दैनिक सेवन बढाउँछ। (चिनी प्रायः संरक्षक वा स्वाद बढाउने रूपमा प्रयोग गरिन्छ।)

हामी खानाको प्याकेजिङमा रहेको सामग्री सूची ध्यानपूर्वक जाँच गर्न सिफारिस गर्छौं; उदाहरणका लागि, युका एप (लिङ्क) प्रयोग गरेर, जसले लुकेका चिनीहरू पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।

पच्चीस ग्राम चिनी सजिलै नाघ्न सकिन्छ। उदाहरणका लागि, एउटा ३३० मिलिलिटरको कोकको क्यानमा ४५ ग्राम चिनी हुन्छ, जुन करिब १२ वटा चिनीका टुक्रा बराबर हो।

जब हामी यी विवरणहरूमा ध्यान दिन थाल्छौं, मनमा एउटा मानसिक छवि वा मापदण्ड राख्दा हामीले वास्तवमै कति चिनी सेवन गरिरहेका छौं भन्ने कुरा राम्रोसँग बुझ्न मद्दत पुग्छ। यसले हामीलाई एउटा सीमा दिन्छ जसले सचेतना बढाउन र स्वस्थ विकल्पहरू अपनाउन प्रोत्साहित गर्छ।

यसले हाम्रो पोषणसम्बन्धी बुझाइ र दैनिक बानी दुवैमा सुधार ल्याउँछ। डेविड सर्भान-श्राइबरले प्रायः व्याख्या गरेझैं: “सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा तपाईंले हरेक दिन गर्ने काम हो, कहिलेकाहीँको विशेष परिकार होइन।”

मिठास बढाउने पदार्थ (सावधान रहनुहोस्)

चिनी घटाउने प्रयास गर्दा, मिठास बढाउने पदार्थहरू सधैं उत्तम विकल्प हुँदैनन्, किनकि केही क्यान्सरजनक हुनसक्ने शंका गरिन्छ र यसले केही क्यान्सरहरूको जोखिम बढाउन सक्छ; उदाहरणका लागि, प्यान्क्रियाटिक क्यान्सर।

केही सफ्ट ड्रिंक ब्रान्डहरू, जस्तै फिवर-ट्री वा कर्मा कोला, स्वाभाविक रूपमा कम चिनी समावेश गर्दछन्। तथापि, दन्त चिकित्सकहरूले सामान्यतया फिजी पेय पदार्थहरू पूर्ण रूपमा नपिउन सिफारिस गर्छन्, किनकि ती अम्लीय हुन्छन् र दाँतमा हानिकारक प्रभाव पार्छन्।

निष्कर्ष

म यो उल्लेख गर्न चाहन्छु कि यदि तपाईं स्वास्थ्य र कल्याणप्रति चासो राख्न थाल्दै हुनुहुन्छ भने, विशेष गरी क्यान्सरविरोधी उपायहरूको क्षेत्रमा, डेविड सर्भान-श्रेइबरका केही पुस्तकहरू पढ्नु अत्यन्तै लाभदायक हुनेछ। उनका सबै कृतिहरू अन्तर्दृष्टिपूर्ण छन् र अनुसन्धानको प्रगतिलाई कालक्रमिक रूपमा समिक्षा प्रस्तुत गर्दछन्।

डेविडको पहिलो पुस्तक, “The Instinct to Heal: Curing Depression, Anxiety, and Stress Without Drugs and Without Talk Therapy“, विशेष गरी महत्वपूर्ण छ।

त्यसमा, डेविडले अवसादसँग कसरी लड्ने भनेर व्याख्या गर्छन्, र आफ्नो अनुसन्धानले अवसाद र कमजोर प्रतिरक्षा प्रणालीबीच सम्बन्ध देखाएको उल्लेख गर्छन्; जसले फलस्वरूप क्यान्सरको जोखिम बढाउन सक्छ।

उनको पुस्तक “The Body Loves the Truth“ पनि उत्कृष्ट छ। यसले उनका धेरै मुख्य सिफारिसहरूको उपयोगी सारांश प्रदान गर्दछ (जस्तै यस पृष्ठमा सूचीबद्ध पहिलो २०औँ दिशानिर्देश)।

तपाईंले सुरुमा तुरुन्तै महसुस नगर्न सक्नुहुन्छ, तर उनका पुस्तकहरूमा रहेको ज्ञानलाई पूर्ण रूपमा आत्मसात् गर्न समय लाग्छ; पहिले यसलाई बुझ्न, र त्यसपछि दैनिक बानीहरू परिवर्तन गर्न थप समय लाग्छ।

बानी परिवर्तन गर्नु सबैका लागि लामो प्रक्रिया हो; प्रायः हामीले सोचेभन्दा पनि लामो। हामीले आफैँसँग धैर्य गर्नुपर्छ, र वरिपरि रहेकाहरूसँग त झन् बढी धैर्य गर्नुपर्छ।

यो पनि एउटा कारण हो जसले मैले ‘www.HealthInYourPlanet.com’ वेबसाइट सिर्जना गरेको हुँ। यसले सरल र भरपर्दो स्वास्थ्य जानकारी साझा गर्ने र मानिसहरूलाई विश्वसनीय स्रोततर्फ मार्गदर्शन गर्ने उपाय प्रदान गर्छ। यस साइटले हस्तक्षेपविहीन र पहुँचयोग्य तरिकाले स्वास्थ्य शिक्षा प्रदान गर्ने लक्ष्य पनि राख्छ। यस दृष्टिकोणलाई कहिलेकाहीँ ‘स्वास्थ्य ज्ञान लोकव्यापीकरण’ भनिन्छ, जसरी जेसी इन्चाउस्पेले आफ्नो पुस्तक ‘ग्लाइकोज क्रान्ति‘मा उल्लेख गरेकी छिन्।

हरेक वर्ष स्वास्थ्यसम्बन्धी नयाँ पुस्तकहरू प्रकाशित हुन्छन्, जुन राम्रो समाचार हो; यसले जनचेतना जगाउन मद्दत गर्छ र मानिसहरूलाई आफूलाई अझ राम्रोसँग हेरचाह गर्न सिक्न दिन्छ।

आफ्नो स्थानीय पुस्तकालयमा जान हिचकिचाउनुहोस्; स्वास्थ्य खण्डमा तपाईंले सम्भवतः प्रशस्त स्रोतहरू पाउनुहुनेछ।

केहीले सोच्न सक्छन् कि स्वास्थ्य जानकारीमा चासो राख्नेहरू अत्यधिक सतर्क छन्। तर वास्तवमा, जब मानिसहरूले आफैं स्वास्थ्य विषयहरू अन्वेषण गर्न थाल्छन्, उनीहरू प्रायः आफ्ना डाक्टरहरूसँग बढी सूचित कुराकानी गर्न पुग्छन्। अन्ततः, यो दुवै पक्षका लागि जित हो र एक सद्गुण चक्र हो।

डेभिड सर्भान-श्राइबर ग्रन्थसूची

• फ्रॉयड वा प्रोजाक बिना उपचार मूल फ्रान्सेली शीर्षक: Guérir – Le stress, l'anxiété et la dépression sans médicaments ni psychanalyse
  • प्रकाशक: रोडेल बुक्स, २०११
  • ISBN: ९७८-१-४०५०-७७५८-३
• उपचार गर्ने प्रवृत्ति: औषधि र कुराकानी थेरापी बिना नै अवसाद, चिन्ता र तनावको उपचार
  • प्रकाशक: रोडेल बुक्स, २००४
  • ISBN: ९७८-१-५९४८६-१५८-१
• क्यान्सरविरोधी: जीवनयापनको नयाँ तरिका मूल फ्रेन्च शीर्षक: Anticancer – Prévenir et lutter grâce à nos défenses naturelles
  • प्रकाशक: वाइकिङ एडल्ट (अमेरिका), २००८ / पेन्गुइन (बेलायत)
  • ISBN: ९७८-०-६७०-०२०३४-८ (अमेरिकी संस्करण)
• अन्तिम बिदाइ होइन: जीवन, मृत्यु, उपचार र क्यान्सरमा
  • प्रकाशक: म्याकमिलन, २०११
  • ISBN: ९७८-१-४४७२-०१८१-२
• शरीर सत्यलाई माया गर्छ (कम परिचित अंग्रेजी संस्करण)
  • यो शीर्षक उनका अन्य कृतिहरूका मुख्य विचार र सारांशमा आधारित छ, जुन प्रायः उनका अनुसन्धानबाट प्रेरित व्यापक प्रकाशन वा मार्गदर्शिकाहरूको भागको रूपमा उद्धृत गरिन्छ।

कृपया www.HealthInYourPlanet.com का अन्य पृष्ठहरू अन्वेषण गर्न हिचकिचाउनुहोस्। तपाईंले स्वास्थ्य र दिगोपनसम्बन्धी थप सल्लाह र सिफारिस गरिएका पुस्तकहरू पाउनुहुनेछ। (लिङ्क)

1. (हेल्थइनयोरप्लानेटबाट टिप्पणी: *क्यानोला तेललाई राप्सी तेल पनि भनिन्छ)¹ ↩︎