Транзит:

Бу битнең төп максаты – кешеләргә сәламәт ашкайнату процессын һәм эчәкләр аша үтү вакытын аңларга һәм аларга ярдәм итәргә киңәшләр бирү.

Ашкайнату һәм эчәкләр аша үтү вакыты без уйлаганнан да әһәмиятлерәк. Гадәттә, без көненә бер тапкыр бәдрәфкә барырга (эчәк хәрәкәте ясарга) тиешбез.

Ашкайнату – балансны саклауны таләп итә торган катлаулы процесс. Рационга кертелгән теләсә нинди үзгәреш барысына да йогынты ясый ала: безнең микробиотага, ашкайнатуга, туклык матдәләрен сеңдерүгә һәм су балансына.

Юлия Эндерс «Gut: The Inside Story of Our Body’s Most Underrated Organ» исемле китабында без артык борчылырга тиеш түгелбез дип аңлата. Әгәр сез көненә бер тапкыр бәдрәфкә йөрүче кеше булсагыз, сез эчәклек авырулары куркынычы кимегән төркемгә керәсез.

Ул шулай ук аңлата: бәдрәфкә барганда теоретик яктан үзеңне мәҗбүр итәргә кирәкми; ул табигый рәвештә булырга тиеш. Кайбер китаплар һәм веб-сайтлар һәр көнне билгеле бер вакытны бәдрәфкә барырга багышлауның әһәмиятен ассызыклый. Безгә вакытны багышларга кирәк, ләкин үзеңне мәҗбүр итәргә кирәкми.

Бу безнең ашкайнату ритмын һәм эчке тән сәгатен тәэмин итәргә ярдәм итә. Сез шулай ук теоретик яктан без көн саен якынча 29 см нәҗес чыгарырга тиешбез дигән мәгълүматка да очрашырга мөмкин (бу якынча зур эчәкнең соңгы өлешенең озынлыгына туры килә).

• Өч көн дәвамында бәдрәфкә бармау – сездә эч кысылу бар дигән сүз.
• Көненә ике тапкырдан артык бару диарея булуын күрсәтергә мөмкин.

Эч китү кабат-кабат булганда һәм сәбәбе билгесез булганда, табибка мөрәҗәгать итү мөһим, чөнки ул куркыныч булырга мөмкин. Еш эч китү җитди сәламәтлек проблемаларына китерергә мөмкин.

Күгәрү – тагын бер симптом, аны, бигрәк тә ачык сәбәпсез барлыкка килсә, табиб тикшерергә тиеш. Әгәр ул бик еш кабатланса, бу куркыныч булырга мөмкин һәм сәламәтлек проблемаларына һәм катлаулануларга китерергә мөмкин.

Азык-төлек җәмәгать транспортына ярдәм итә:

Эчәк ашауны җиңеләйтү өчен киңәш ителә торган төп ризык төре – клетчатка.
Клетчатка табигый рәвештә эчәк хәрәкәтләрен көйләүгә ярдәм итә һәм җиләк-җимешләрдә, яшелчәләрдә күп була. «Көн саен биш порция» максатына ирешкәндә, җиләк-җимешләр бик татлы булырга мөмкин икәнен истә тотыгыз, шуңа күрә җиләк-җимешләрдән күбрәк яшелчәләрне өстәргә кирәк. Кәбестә, суган һәм сарымсак кайчакта начаррак күтәрелә, шуңа күрә диетагызны моңа карап көйләргә кирәк булырга мөмкин. Аларны тулысынча диетадан чыгарырга кирәкми: мәсәлән, кайчак аларны күбрәк дөге порциясе белән ашап карагыз.

Икенче мөһим фактор – су эчү.
Көн саен якынча 2 литр су эчү табигый рәвештә сәламәт үтүне тәэмин итә ала.

Әгәр эч үтү акрыная икән, кайбер ризыклар ашкайнатуны стимуллаштырырга ярдәм итә ала.
Элек аңлатылганча, җепселләрне арттыру, кәбестә эч хәрәкәтләрен арттырырга мөмкин.

Беләсезме, ике киви ашау, мәсәлән, тиз арада бәдрәфкә бару өчен бик нәтиҗәле булырга мөмкин (ConsoGlobe).

Без гадәттә кипкән сливаларны (кивиләргә караганда кислоталыгы азрак) киңәш итәбез. Ни өчен бу максат өчен кипкән сливалар кивиләргә караганда ешрак кулланылуы ачык түгел, әмма аларның кислоталыгы азрак һәм тәме татлырак булуы моңа сәбәпче булырга мөмкин. Моңа көндәлек таянырга тырышмагыз, һәм исегездә тотыгыз: иртән татлы ризыклар ашау төнге ач торудан соң кан шикәре кинәт күтәрелергә мөмкин.

Кофе, цикорий һәм чәй эчәк аша үтүне тизләтүгә ярдәм итүче матдәләр буларак та билгеле.

Азык-төлек транзитын киметү:

Эчәк ашауларның хәрәкәтен акрынайтырга ярдәм итүче ризыкларга табигый дөге (ак яки яртысынча кабыклы) керә, ул еш кына киңәш ителә. Бананнар һәм финикләр дә табигый рәвештә эчәк хәрәкәтен акрынайта ала.

Даталарга сак булыгыз: алар коры җимешләр гаиләсенә карый һәм бик татлы, гликемик индексы югары.

Иң мөһиме — яхшы баланс табу, шул ук вакытта яшелчәләрне күбрәк кулланырга тырышуны да истә тоту (сылтама)

Эчәкләрне саклау:

Эч китү вакытында артык кислоталы ризыкларны һәм күп күләмдә җепсел ашаудан тыелырга киңәш ителә, чөнки алар эчәкләрне тагын да кыжый ала.

Бауырның эшчәнлеген саклау өчен без шулай ук интолерантлык китерә торган ризыкларны, шулай ук авыр һәм майлы ризыкларны да читкә калдырырга тиешбез. Бауыр организмны инфекцияләрдән саклауда мөһим детоксикация ролен башкара.

Бездә эч кысылу булганда эчәк киртәсе төп мәсьәлә түгел; моның урынына безгә бавыр функциясен якларга һәм даими рәвештә бәдрәфкә бару аша эч хәрәкәтен стимуллаштырырга кирәк.

Тоз шулай ук ашказаны-эчәклек ашауны үтү тизлеген акрынайта. Ул без сизмичә диңгез ризыклары кебек азык-төлекләрдә булырга мөмкин һәм сусызлануга китерергә мөмкин.

Псиллиум:

Ашкайнату транзиты турында сөйләшкәндә псиллиумны телгә алу мөһим.

Ул диарея очракларында эч үтүне акрынайтырга ярдәм итүе, ә эч кысылу очракларында эч үтүне җиңеләйтүе белән яхшы билгеле.

Псиллиум Һиндстан һәм Пакистан кебек Азия илләреннән килеп чыга, анда ул гасырлар буе эчәк киртәсенә файдалы тәэсире өчен кулланылган. Шулай ук ул Крон авыруы булган кешеләргә еш кына тәкъдим ителә.

Псиллиумның бер мөмкин булган ян тәэсире — туклыклы матдәләрнең яки даруларның үзләштерелүен киметү. Әгәр дә сез дару кабул итәсез икән, даруның яхшырак үзләштерелүе өчен псиллиум кабул иткәннән соң 2–3 сәгать көтеп тору киңәш ителә.

Һәрвакыттагыча, моны табибыгыз белән киңәшләшү иң яхшысы.

Тоз:

Элек тә әйтелгәнчә, артык тоз сәламәтлек өчен зыянлы; ул бөерләргә әкренләп зыян китерә ала. Тоз, шикәр кебек, безнең туклануда иң начар ингредиентларның берсе дип санала, чөнки ул сәламәтлеккә тискәре йогынты ясый ала. Ул сусызлануны һәм гипертонияне арттыра, хәтта бөер җитмәүгә китерергә мөмкин.

Бүйрәкләрне нечкә кружевога тиңләргә була: сәламәт булмаган гадәтләр аларны вакыт узу белән әкренләп боза.

Бу зыянны булдырмауның иң яхшы ысулы – су балансын яхшы тоту һәм сәламәт туклану белән яшәү рәвешен тоту.

Без тоз куллану күләмен ныклап күзәтеп торырга тиешбез. Көненә максимум 3 грамм тоз – шушы тәкъдим ителгән чик. Бу чикне узып китү җиңел, чөнки тоз тәмне көчәйтә һәм ризыкны саклау өчен киң кулланыла. Ультраэшкәртелгән ризыкларда еш кына күп күләмдә тоз була, шуңа күрә чимал сатып алып, ризыкны үзебез әзерләргә киңәш ителә.

Элек әйтелгәнчә, әгәр без балык һәм/яки диңгез креветкаларын күбрәк куллана башласак, сак булырга кирәк, чөнки бу без сизмичә генә тоз күләмен арттырырга мөмкин.

Тоз куллануны тикшерү ысулы – без ашаган барлык продуктларны сканерлап, тоз дәрәҗәсенең дөреслеген вакыт-вакыт тикшерү (яшел/кызыл статус күрсәтү). Yuka Mobile Scan кушымтасы турында тулырак мәгълүматны (сылтама) аша карарга мөмкин. Шулай ук Yuka веб-сайтының сылтамасы: https://yuka.io/en/