ਅਸੀਂ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?

ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਜੀਵਨ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸੰਬੰਧ ਸਾਡੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇਂਦਰੀ ਸਥਾਨ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਸੋਸ਼ਲ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ।

2010 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਅਤੇ ਲੀਨਕਸ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ “GAFA” — ਜੋ ਕਿ ਗੂਗਲ, ਐਮਾਜ਼ਾਨ, ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਐਪਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਹੈ — ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੇ ਖਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

2015 ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ GDPR (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ “RGPD”) ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੀਤੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਜਨਰਲ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ।

ਇਸ ਨੀਤੀ ਨੇ ਡਾਟਾ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੇ ਬਿਨਾਂ ਡਾਟਾ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ।

ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕੰਪਨੀ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਚੁਣਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਾਂਗੇ — ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਕਲਪ ਜੋ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡਾਟਾ ਦੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

ਸਾਡੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਸੰਭਾਵਿਤ ਖਤਰਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਵਰਚੁਅਲ ਹੱਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਹੱਦ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕਣ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ: “Reculer pour mieux sauter” — ਜਿਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਲਗਭਗ “ਵਧੀਆ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਹੀ ਸਮਾਨ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ “ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਰੀ ਕਰਨਾ” ਜਾਂ “ਸਟ੍ਰੈਟੇਜਿਕ ਰੁਕਾਵਟ ਲੈਣਾ” ਵਰਗਾ ਹੈ।

(ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਸਾਈਟ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਲਿੰਕ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ), ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੀਏ, ਸਗੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰੀਏ—ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ।

ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸਵੈ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਕਰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ‘ਇਕੱਠ’ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

GAFA ਦੇ ਉਭਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਟਾ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ—ਚਾਹੇ ਸਵੈਛਿਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਇਜਾਜ਼ਤ—ਨੇ ਆਈਟੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮੁੜ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:

• ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ?
• ਅਸੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ?

ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਚਰਚਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਆਈ.ਟੀ.) ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਈ ਹੈ — ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ।

ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖੋ:
ਜੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ — ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ, ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਵੇ — ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੱਕ ਹਨ।

ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ: “ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆ ਸੰਭਵ ਹੈ।” ਕੁਝ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਹੀਂ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਦੁਰੁਪਯੋਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਅਤੇ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ।

ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦੇ ਉਚਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:

• ਪੁਲਿਸ
• ਨਾਗਰਿਕ ਸਲਾਹ
• ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਲਾਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਵਿਚ? ਲੀਗਲ"
• ਲਾਅ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਫਰਮ

ਕਦਮ ਚੁੱਕਣਾ ਔਖਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਹਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਦਮ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕੀਮਤੀ ਹੈ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਵਜੋਂ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ — ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ।