नागरिकको रूपमा हामी हाम्रो व्यक्तिगत डाटा कसरी सुरक्षित गर्न सक्छौं?

कम्प्युटर र डिजिटल जीवन समयसँगै उल्लेखनीय रूपमा विकसित भएका छन्। इन्टरनेट र सामाजिक सञ्जालको आविष्कारसँगै हाम्रा अनलाइन सम्बन्धहरूले हाम्रो दैनिक जीवनमा दिनानुदिन बढ्दो केन्द्रीय स्थान ओगटेका छन्।

सामाजिक सञ्जालको प्रयोगले निरन्तर रूपमा हाम्रा बानीहरू र हाम्रो व्यवहार गर्ने तरिका परिवर्तन गरिरहेको छ।

२०१० को आसपास, खुला स्रोत र लिनक्स समुदायहरूले ‘GAFA’ — गुगल, अमेजन, फेसबुक र एप्पल जस्ता प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरूलाई जनाउने संक्षिप्त रूप — द्वारा निजी डेटा सङ्कलनका खतराहरूबारे मानिसहरूलाई सचेत गराउन थाले।

२०१५ को आसपास, युरोपेली आयोगले जीडीपीआर (फ्रान्सेलीमा “RGPD”) नामक नयाँ कानुनी नीति लागू गर्‍यो, जसको अर्थ सामान्य डेटा संरक्षण नियमन हो।

यस नीतिले डेटा गोपनीयताको महत्त्वबारे सचेतना जगाउन मद्दत गर्‍यो। यस अवधारणालाई पूर्ण रूपमा बुझ्न समय लाग्यो किनकि हामी सबैले यसका परिणामहरू नबुझिकनै डेटा साझा गरिरहेका थियौं।

हामीले बुझेका छौं कि यदि कुनै कम्पनीले हाम्रो प्रोफाइलबाट निजी जानकारी सङ्कलन गर्छ भने, हामीसँग के साझा गर्ने भन्ने छनोट गर्ने अधिकार हुन्छ — सूचना प्रविधिमा दिनानुदिन बढ्दो महत्त्व पाएको एक सुरक्षा अवधारणा।

डेटा गोपनीयता र व्यक्तिगत जानकारी सबैका लागि अत्यावश्यक छन्। ती हाम्रो पहिचानको हिस्सा हुन्।

हाम्रो पहिचानको रक्षा गर्नु वास्तवमा सम्भावित जोखिमहरूबाट आफूलाई जोगाउनु हो। यसले हामीलाई मानसिक वा आभासी सीमाको अस्तित्व बुझ्न मद्दत गर्छ। यो सीमितता जस्तो लाग्न सक्छ, तर वास्तवमा यो सीमालाई चिन्नुले हामीलाई बाधा पुर्‍याउनुभन्दा बढी मद्दत गर्छ।

हामी कहिलेकाहीँ फ्रेन्चमा भन्छौं: “Reculer pour mieux sauter” — जसको मोटामोटी अनुवाद हुन्छ “राम्रोसँग उफ्रनका लागि केही कदम पछि हट्नु।” अंग्रेजीमा यसको ठ्याक्कै समतुल्य नहुन सक्छ, तर यसको विचार “राम्रो गर्न ढिला गर्नु” वा “रणनीतिक रूपमा एकछिन रोकिनु” जस्तै हो।

(यस साइटका अन्य लिङ्कहरूले हामीलाई सम्झाउन सक्छन्), हामीले न केवल आफ्नै निजी जानकारी, तर अरूको पनि कसरी साझा गर्ने भनेर पुनः सिक्न आवश्यक छ—आफ्नो र अरूको सम्मान गर्दै।

आफ्नो भित्री आत्मामा फर्कनुले हामीलाई अझ राम्रो ‘सामूहिकता’ सिर्जना गर्न पनि मद्दत गर्छ।

GAFA को उदय र तिनीहरूको डेटा सङ्कलन अभ्यासहरू—स्वैच्छिक होस् वा अनैच्छिक—ले आईटी वैज्ञानिकहरूको काममा ध्यान आकर्षित गरेको छ, जसले अब पुनर्विचार गर्न र प्रश्न गर्न प्रेरित भएका छन्:

• हामी के गर्दैछौं?
• हामी यो कसरी गरिरहेका छौं?

कम्प्युटर विज्ञानभित्रको नैतिक छलफलमा प्रायः नेतृत्व गर्ने खुला स्रोत समुदायले सूचना प्रविधि (आई.टी.) को सन्दर्भमा हामीले व्यक्तिगत डेटा कसरी प्रयोग गर्छौं भन्नेबारे सचेतना जगाएको छ — शाब्दिक रूपमा, जानकारी साझा गर्ने प्रविधि।

यसले हामीलाई हामीले के जानकारी साझा गर्छौं र कसरी साझा गर्छौं भन्ने बारेमा बढी सचेत हुन प्रोत्साहित गर्छ।

यो पनि सम्झनुहोस्:
यदि कुनै दिन तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी तपाईंको सहमति बिना प्रकाशित भयो — र त्यसले हानि पुर्‍यायो, मर्यादामा आँच पुर्‍यायो, वा नक्कली सामग्री समावेश गर्‍यो — तपाईंको अधिकारहरू छन्।

हामी कहिलेकाहीँ भन्छौं: “अर्को संसार सम्भव छ।” केही पनि निश्चित छैन।

तपाईंलाई कार्य गर्ने अधिकार छ। यदि जानकारी तपाईंको सहमति बिना चोरी गरिएको, दुरुपयोग गरिएको वा प्रकाशित गरिएको छ भने, न्याय र मानवअधिकारअनुसार तपाईंलाई त्यसलाई पुनः प्राप्त गर्ने र हटाउने अधिकार छ।

सबै कुरा प्रमाणित र अनुसन्धान गर्न सकिन्छ। तपाईंले गर्नुपर्ने भनेको तपाईंको निजी जानकारी फेला परेको देश वा स्थानको सम्बन्धित सार्वजनिक निकायसँग सम्पर्क गर्नु हो। तपाईंले यी निकायहरूसँग पनि सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ:

• प्रहरी
• नागरिक सल्लाह
• "Which? Legal" जस्ता कानुनी सल्लाह दिने वेबसाइटहरू
• कानुन सोसाइटीको वेबसाइटमा सूचीकृत कुनै पनि कानुनी फर्म

कदम चाल्न गाह्रो लाग्न सक्छ। कहिलेकाहीँ हामी निराश महसुस गर्न सक्छौं। तर हरेक सानो कदमले महत्व राख्छ। यो तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी हो।

तपाईंको डेटा सुरक्षित राख्दा अरूलाई पनि सुरक्षित राख्न मद्दत पुग्छ।

तपाईंको व्यक्तिगत जानकारी मूल्यवान छ।
तपाईंलाई नागरिकको रूपमा कार्य गर्ने अधिकार छ — आफ्नो मानव अधिकार र मर्यादाको रक्षा गर्न।